فینالِ فوتبال و سیاست!

 خبرگزاری قدس (قدسنا)؛ صابر گل عنبری کارشناس مسایل بین الملل

می‌گویند که فوتبال از سیاست جداست که البته در مقام حرف و کلام سخنی منطقی و دلنشین است و عملا باید همینطور باشد. اما واقعیت این است که فوتبال هم تا حدودی و با شدت و ضعفی به بخشی از سیاست در سطوح داخلی کشورها، منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است.

در این راستا به ‌جرأت می‌توان گفت که فینال امشب میان آرژانتین و اسپانیا، یکی از سیاسی‌ترین فینال‌های تاریخ جام جهانی است. این بازی فراتر از یک مسابقه ورزشی، به نماد آشکار تقابل و شکافی عمیق در سیاست و افکار عمومی جهان پیرامون مناقشه فلسطین و اسرائیل بدل شده است که البته جنگ غزه کفه این تقابل را حتی در آمریکا و اروپا به نفع فلسطین سنگین‌تر‌ کرد.

در یک سو، آرژانتین تحت رهبری «خاویر میلی» قرار دارد که از زمان به قدرت رسیدن در سال ۲۰۲۳، متحدی سرسخت و بی‌پروا برای اسرائیل بوده است. در سوی دیگر، اسپانیا به نخست‌وزیری «پدرو سانچز» قرار دارد که در زمره منتقدان جدی سیاست‌های اسرائیل در جنگ غزه جای گرفته و همواره از مواضع حمایتی خود نسبت به فلسطین کوتاه نیامده است.
 
این حمایت تنها به راهروهای سیاست محدود نمانده و به بطن جامعه اسپانیا نیز رسوخ کرده است؛ به نحوی که این کشور در سه سال اخیر همواره کانون راهپیمایی‌های گسترده مردمی در حمایت از فلسطین و غزه بوده است؛ رویکردی که حتی در فوتبال این کشور نیز نمود یافته و مواضع پپ گواردیولا سرمربی نامدار اسپانیایی در حمایت از فلسطین نمونه عینی از آن است.

البته ناگفته هم نماند که در آرژانتین، یک شکاف معنادار میان سیاست رسمی دولت این کشور و افکار عمومی آن در قبال اسرائیل وجود دارد. بر اساس سایت آمریکایی المانیتور، ۵۵ درصد از مردم آرژانتین نگاهی منفی به اسرائیل دارند، در حالی که تنها ۲۱ درصد دارای نظر مثبتی نسبت به آن هستند.
 
همین سیاستِ متفاوتِ آرژانتین و اسپانیا در قبال مناقشه اسرائیل و فلسطین، باعث شده تا فینال امشب به هماوردی میان هواداران فلسطین و اسرائیل بدل شود.
 
حجم محتواها، کامنت‌ها و گزارش‌ها در برخی رسانه‌ها پیرامون این فینال، گواهی بر این مدعاست که بسیاری از مخاطبان، این بازی را نه یک رقابتِ صرفا حرفه‌ای، بلکه نبردی نمادین بر سر مناقشه فلسطین و اسرائیل می‌بینند. در همین راستا، درگیری لفظی اخیر سرمربی تیم ملی مصر با تماشاگران آرژانتینی که پرچم اسرائیل را در استادیوم برافراشته بودند، بیش از پیش به آتش این تقابل دامن زد.
 
واکنش‌های مقامات ارشد اسرائیل نیز این فضای دو قطبی را داغ‌تر کرده است. بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل علنا حمایت خود را از تیم آرژانتین ابراز داشته و گفته است که چشم‌ انتظار پیروزی آرژانتین در جام جهانی است.

وی همچنین دیروز شنبه در دیدار با خاخام شیمون اکسل واهَنیش سفیر آرژانتین در اسرائیل گفت: «خاویر، تو دوستی حقیقی هستی. ما به شیوه‌های گوناگون، از جمله برای بازی فردا، از تو و آرژانتین حمایت می‌کنیم. موفق باشید.»
 
علاوه بر وی، ایتامار بن‌گویر، وزیر فوق افراطی اسرائیل نیز با جشن گرفتن پیروزی آرژانتین در نیمه ‌نهایی، در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «تکریم، سزاوار اهلِ تکریم است؛ اکنون با ایمان به سوی فینال!»
 
این اظهارات نه تنها ماهیت نگاه سیاسی به فینال امسال را برجسته‌تر می‌کند، بلکه نشان می‌دهد که چگونه مستطیل سبز فوتبال به عرصه‌ای برای تقابل، یارکشی‌های سیاسی و دیپلماتیک بدل شده است؛ میدانی که در آن، نتیجه بازی، فراتر از یک جام، به نمادی از پیروزیِ سیاسیِ یک گفتمان در برابر گفتمان دیگر تبدیل می‌شود.