زخم‌های باز و اضطراب دائمی

خبرگزاری قدس (قدسنا)

با وجود گذشت حدود هشت ماه از اعلام آتش‌بس در نوار غزه، آرامشی که مردم این منطقه انتظارش را داشتند، هنوز به احساس واقعی امنیت و آسایش روانی تبدیل نشده است.

در سایه تداوم حملات رژیم صهیونیستی، ترورها، محدودیت در ورود کمک‌ها و کالاهای اساسی و نگرانی دائمی از بازگشت جنگ، بیش از دو میلیون فلسطینی در غزه همچنان در وضعیت اضطراب، انتظار و نااطمینانی زندگی می‌کنند؛ وضعیتی که بحران سلامت روان را به سطحی بی‌سابقه رسانده است.

متخصصان سلامت روان تاکید می‌کنند آثار جنگ با توقف بمباران گسترده پایان نمی‌یابد، بلکه مرحله‌ای پیچیده‌تر آغاز می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن جامعه باید با شوک‌های انباشته، ترس مزمن، سوگ‌های پی‌درپی و آینده‌ای نامعلوم دست‌ و پنجه نرم کند.

در مناطق مختلف نوار غزه، بسیاری از ساکنان زندگی خود را معلق میان جنگ و صلح توصیف می‌کنند. آنان می‌گویند نقض‌های مکرر آتش‌بس از سوی اشغالگران، صدای پهپادها، انفجارهای پراکنده و حملات محدود، اجازه بازگشت احساس ثبات را از مردم گرفته است.

علاء عبدالرحمن، پدر پنج کودک از اردوگاه النصیرات می‌گوید با وجود گذشت ماه‌ها از توافق آتش‌بس، زندگی او به وضعیت پیش از جنگ بازنگشته است. او در گفتگو با خبرنگار مرکز اطلاع ‌رسانی فلسطین می‌گوید: «درست است که بمباران‌های شدید و گسترده متوقف شده، اما ما همچنان همان ترس را زندگی می‌کنیم. هر بار صدای هواپیما یا انفجاری نزدیک را می‌شنویم، احساس می‌کنیم جنگ دوباره برگشته است. نمی‌توانم طبیعی بخوابم و چند بار در شب بیدار می‌شوم تا مطمئن شوم فرزندانم سالم هستند.»

بر اساس آمار وزارت بهداشت فلسطین، از زمان آغاز آتش‌بس در ۱۰ اکتبر گذشته تاکنون، ۹۳۶ فلسطینی شهید و ۲۸۶۰ نفر مجروح شده‌اند و ۷۸۱ مورد بیرون کشیدن پیکر شهدا نیز ثبت شده است.

«ام مهران»، زن ۳۵ ساله و مادر سه کودک که در جریان جنگ چندین بار آواره شده، زندگی روزمره خود را جنگ روانی مداوم توصیف می‌کند. او می‌گوید همواره از قطع غذا، بازگشت قحطی، ازسرگیری بمباران و آینده فرزندانش می‌ترسد، هرچند تلاش می‌کند در برابر آنان قوی به نظر برسد. او می‌گوید گاهی بدون دلیل آشکار گریه می‌کند و احساس دارد در مدت کوتاهی، سال‌های طولانی بر او گذشته است.

حماده ربیع، جوان ۲۲ ساله نیز معتقد است بحران روانی به بخشی از زندگی نسل او تبدیل شده است. او می‌گوید مدام دچار تنش و عصبانیت است و آینده‌ای روشن پیش روی خود نمی‌بیند. به گفته او، گفتگوهای جوانان در غزه تقریباً همیشه به جنگ، خسارت‌ها و نگرانی‌ها ختم می‌شود و به‌ سختی می‌توان کسی را یافت که از نظر روانی آسیب ندیده باشد.

همزمان با ادامه رنج مردم و اصرار رژیم اشغالگر بر نقض آتش‌بس، مراکز و کلینیک‌های روان ‌درمانی با مراجعه روزافزون شهروندان روبه‌رو هستند. متخصصان می‌گویند این روند نتیجه طبیعی انباشت فشارها و شوک‌ها طی سال‌های جنگ است و اکنون مشکلات روانی آشکارتر از گذشته شده و کمتر با انگ اجتماعی همراه است.

گزارش‌های میدانی از گسترش کابوس‌های شبانه، شب‌ادراری کودکان، دشواری تمرکز، ترس شدید از صداهای ناگهانی، اضطراب مزمن، افسردگی و نشانه‌های اختلال پس از سانحه حکایت دارد. نیاز کودکان به خدمات حمایت روانی نیز بسیار فراتر از توان نهادهای درمانی موجود است.

دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد «اوچا» در گزارش انسانی ۱۵ مه ۲۰۲۶ اعلام کرد تقاضا برای خدمات تخصصی، حمایت روانی ـ اجتماعی و مداخلات حمایتی همچنان از ظرفیت‌های موجود فراتر است.

سازمان جهانی بهداشت نیز در درخواست اضطراری بهداشتی سال ۲۰۲۶ برای سرزمین‌های فلسطین اشغالی، اثر روانی جنگ بر غزه را عمیق توصیف کرده و اعلام کرده است حدود یک میلیون نفر در این منطقه به خدمات سلامت روان و حمایت روانی ـ اجتماعی نیاز دارند.

یونیسف نیز در گزارش «غزه‌ای که می‌خواهیم» در فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرد نزدیک به یک میلیون کودک تجربه‌های شدید جنگی و شوک‌های عمیق را پشت سر گذاشته‌اند و خود کودکان بارها خواستار فراهم شدن خدمات حمایت روانی در کنار درمان جسمی شده‌اند.

کارشناسان معتقدند تداوم ابهام سیاسی و امنیتی، از مهم‌ترین موانع بهبود روانی جامعه غزه است. مردم نمی‌دانند آتش‌بس دوام خواهد داشت یا نه، بازسازی چه زمانی آغاز می‌شود، خدمات پایه چه زمانی به سطح طبیعی بازمی‌گردد و آیا بار دیگر ناچار به کوچ و فرار خواهند شد یا خیر.

در غزه، آتش‌بس تنها با شمار روزهایی که بدون جنگ فراگیر می‌گذرد سنجیده نمی‌شود، بلکه معیار واقعی آن توان مردم برای بازیابی احساس امنیت است. تا امروز، این امنیت روانی همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد. میان ترس از بازگشت تشدید تنش، دشواری‌های زندگی روزمره و زخم‌های انباشته جنگ، جامعه غزه در وضعیتی شکننده به سر می‌برد؛ وضعیتی که به حمایت بلندمدت، برنامه‌های جدی درمانی و بازسازی اجتماعی نیاز دارد، پیش از آنکه آثار روانی جنگ به زخمی ماندگار برای نسل‌های آینده تبدیل شود.

انتهای پیام/20