ایران معادله تحریم‌ها را معکوس کرده است

به گزارش خبرگزاری قدس (قدسنا) پایگاه پراجکت سندیکیت در تحلیلی به قلم سایمون جانسون، اقتصاددان برجسته و برنده جایزه نوبل اقتصاد در سال 2024 به بررسی ابعاد پیچیده و بی‌سابقه‌ای از تنش‌های اخیر در خلیج فارس می‌پردازد.

جانسون که به واسطه سال‌ها فعالیت به عنوان اقتصاددان ارشد در صندوق بین‌المللی پول و تدریس در دانشکده مدیریت اسلون ام‌آی‌تی، اشراف عمیقی بر ساختارهای قدرت و اقتصاد جهانی دارد، معتقد است که ایران با مسدود کردن گلوگاه راهبردی تنگه هرمز، عملاً معادله تحریم‌ها را وارونه کرده است.

او در این تحلیل استدلال می‌کند که ایران با جلوگیری از عبور نفت کشورهای عربی هم‌پیمان آمریکا و در مقابل، تداوم صادرات نفت خود به چین، موفق شده است «تحریم‌های دوفاکتو» و دردناکی را بر اقتصاد ایالات متحده تحمیل کند.

نویسنده کتاب «قدرت و پیشرفت» که همواره بر رابطه میان فناوری، سیاست و رفاه تأکید دارد، در اینجا نیز به پیامدهای ملموس این انسداد بر زندگی روزمره شهروندان آمریکایی اشاره می‌کند.

اگرچه ایالات متحده مستقیماً بخش بزرگی از نفت خود را از خلیج فارس تأمین نمی‌کند، اما به باور جانسون، پیوستگی بازارهای جهانی باعث شده است که قیمت نفت برنت به بالای 100 دلار برسد و این موضوع مستقیماً بر قیمت سوخت در پمپ‌بنزین‌های آمریکای شمالی اثر بگذارد.

او هشدار می‌دهد که افزایش قیمت گازوئیل و بنزین نه تنها هزینه‌های حمل‌ونقل و قیمت مواد غذایی را بالا می‌برد، بلکه بر پایگاه رأی دونالد ترامپ، به‌ویژه در میان کشاورزان و رانندگان خودروهای سنگین، تأثیر منفی جدی خواهد گذاشت و می‌تواند نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر را دستخوش تغییر کند.

جانسون که در حال حاضر به عنوان سفیر هوش مصنوعی بریتانیا و هم‌رئیس شورای ریسک سیستمیک نیز فعالیت می‌کند، لایه دیگری از بحران را در بازارهای مالی جستجو می‌کند. 

او معتقد است که در سایه تورم ناشی از قیمت بالای انرژی، فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) عملاً قدرت مانور خود برای کاهش نرخ بهره را از دست داده است.

وی با بازخوانی تاریخ اقتصادی، وضعیت فعلی را با دوران آرتور برنز در دهه 1970 مقایسه می‌کند؛ دورانی که سست‌عنصری در مقابله با فشارهای تورمی منجر به رکود تورمی فاجعه‌باری برای اقتصاد آمریکا شد.

از دیدگاه این استاد ام‌آی‌تی، ایران با تکیه بر حمایت‌های اطلاعاتی و پهپادی روسیه، در حال بهره‌برداری از زمان است؛ چرا که کرملین نیز از افزایش قیمت نفت منتفع شده و تمایل دارد با فرسایشی کردن این درگیری، تمرکز و منابع آمریکا را از جنگ اوکراین منحرف کند.

در نهایت، جانسون ضمن بررسی گزینه‌های روی میز کاخ سفید، از ایده‌های جنجالی مانند حفر کانال جدید با انفجارهای هسته‌ای که توسط برخی سیاستمداران تندرو مطرح شده، به تندی انتقاد کرده و آن‌ها را غیرعملی و اهداف نظامی سهل‌الوصول برای موشک‌های ایرانی می‌داند.

او که تخصص ویژه‌ای در بررسی نابرابری و آینده کار دارد، معتقد است اگرچه تقویت توانمندی‌های ضدپدافندی و تکنولوژیک می‌تواند در بلندمدت راهگشا باشد، اما در بازه زمانی کوتاه تا انتخابات، فشار اقتصادی بر دموکراسی آمریکا سنگینی می‌کند.

از نظر او، چالش اصلی اینجاست که آیا سیستم انتخاباتی آمریکا می‌تواند پیش از آنکه تاب‌آوری اقتصادی‌اش به پایان برسد، با راهکارهای دیپلماتیک یا بازدارندگی نظامی بر این «تحریم‌های معکوس» غلبه کند یا خیر.

انتهای پیام/20