نکوداشت استاد و رئیس فقید دانشگاه الازهر برگزار شد

به گزارش خبرگزاری قدس (قدسنا) مراسم نکوداشت استاد و رئیس فقید دانشگاه الازهر و مروج اسلام میانه رو احمد عمر هاشم (متوفی اکتبر ۲۰۲۵؛ آبان ماه ۱۴۰۴) در راستای ارتقای رابطه علمی ایران با جامعه الازهر مصر به میزبانی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی در تهران برگزار شد.

محمد ضیاء، رئیس دفتر حافظ منافع مصر در ایران، در سخنرانی خود در این مراسم گفت: مرحوم دکتر احمد عمر هاشم، رئیس اسبق دانشگاه الازهر شریف، از چهره‌های برجسته اندیشه اسلامی معاصر و نماد عقلانیت، اعتدال و روشن‌نگری دینی بود که نقشی مؤثر در پاسداری از آگاهی دینی و مقابله با افراط‌گرایی ایفا کرد.
 

محمد ضیاء افزود: این آیین بزرگداشت، صرفاً تجلیل از یک شخصیت علمی نیست، بلکه بزرگداشت جایگاه و نقش عالمان دین در هدایت جامعه، شکل‌دهی به آگاهی عمومی و تثبیت ارزش‌های اعتدال، خردورزی و حکمت در جهان اسلام به شمار می‌رود. 

 
وی افزود: دکتر احمد عمر هاشم در طول مسیر علمی خود و به‌ویژه در دوران ریاست دانشگاه الازهر، نمونه‌ای برجسته از عالمی بود که توانست میان عمق معرفت دینی، اصالت علمی و گشودگی فکری جمع کند و صدای عقلانیت و توازن در دوره‌ای سرشار از چالش‌های فکری و فرهنگی باشد. 
 
رئیس دفتر حافظ منافع مصر در ایران با اشاره به جایگاه تاریخی الازهر شریف تصریح کرد: الازهر، نهادی که هم مسجد است و هم دانشگاه، از کهن‌ترین مراکز علمی جهان اسلام محسوب می‌شود و همواره نقشی محوری در ترویج تسامح، همزیستی، گفت‌وگو و مقابله با افراط‌گرایی ایفا کرده است. 
 
ضیاء ادامه داد: برگزاری این مراسم در تهران، حامل پیام‌های مهمی در زمینه تقویت گفت‌وگوی فرهنگی و علمی میان کشورهای اسلامی است و نشان‌دهنده ظرفیت‌های گسترده برای توسعه تفاهم، همکاری فکری و تعامل دانشگاهی میان ملت‌های مسلمان است. 
 
وی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان این مراسم تأکید کرد: تجلیل از شخصیت‌هایی چون دکتر احمد عمر هاشم، در حقیقت پاسداشت علم، عقلانیت دینی و نقش نهادهای علمی بزرگ در ایجاد پیوند و همگرایی میان ملت‌های اسلامی است. 
 
محمد ضیاء، رئیس دفتر حافظ منافع مصر در ایران، گفت: مرحوم دکتر احمد عمر هاشم، رئیس اسبق دانشگاه الازهر شریف، از چهره‌های برجسته اندیشه اسلامی معاصر و نماد عقلانیت، اعتدال و روشن‌نگری دینی بود که نقشی مؤثر در پاسداری از آگاهی دینی و مقابله با افراط‌گرایی ایفا کرد. 
 
محمد ضیاء در مراسم نکوداشت مرحوم استاد احمد عمر هاشم، رئیس پیشین دانشگاه الازهر، که در دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی برگزار شد، اظهار کرد: این آیین بزرگداشت، صرفاً تجلیل از یک شخصیت علمی نیست، بلکه بزرگداشت جایگاه و نقش عالمان دین در هدایت جامعه، شکل‌دهی به آگاهی عمومی و تثبیت ارزش‌های اعتدال، خردورزی و حکمت در جهان اسلام به شمار می‌رود. 
 
وی افزود: دکتر احمد عمر هاشم در طول مسیر علمی خود و به‌ویژه در دوران ریاست دانشگاه الازهر، نمونه‌ای برجسته از عالمی بود که توانست میان عمق معرفت دینی، اصالت علمی و گشودگی فکری جمع کند و صدای عقلانیت و توازن در دوره‌ای سرشار از چالش‌های فکری و فرهنگی باشد. 
 
رئیس دفتر حافظ منافع مصر در ایران با اشاره به جایگاه تاریخی الازهر شریف تصریح کرد: الازهر، نهادی که هم مسجد است و هم دانشگاه، از کهن‌ترین مراکز علمی جهان اسلام محسوب می‌شود و همواره نقشی محوری در ترویج تسامح، همزیستی، گفت‌وگو و مقابله با افراط‌گرایی ایفا کرده است. 
 
ضیاء ادامه داد: برگزاری این مراسم در تهران، حامل پیام‌های مهمی در زمینه تقویت گفت‌وگوی فرهنگی و علمی میان کشورهای اسلامی است و نشان‌دهنده ظرفیت‌های گسترده برای توسعه تفاهم، همکاری فکری و تعامل دانشگاهی میان ملت‌های مسلمان است. 
 
وی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان این مراسم تأکید کرد: تجلیل از شخصیت‌هایی چون دکتر احمد عمر هاشم، در حقیقت پاسداشت علم، عقلانیت دینی و نقش نهادهای علمی بزرگ در ایجاد پیوند و همگرایی میان ملت‌های اسلامی است.

رایزن سابق فرهنگی ایران در مصر: الازهر همواره پل وحدت میان مذاهب اسلامی بوده است
 

حجت الاسلام و المسلمین محمدحسن زمانی، رایزن سابق فرهنگی ایران در مصر، در مراسم نکوداشت مرحوم استاد احمد عمر هاشم، رئیس اسبق دانشگاه الازهر، که در دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی برگزار شد، با اشاره به پیشینه تاریخی الازهر گفت: الازهر برگرفته از واژه «زهراء» است؛ واژه‌ای که با نور، درخشش و روشنی پیوند دارد؛ نوری که هستی را روشن کرد و از آن ستارگان پدید آمدند. 

 
وی افزود: ایران و مصر، هر دو، گهواره‌های تمدن‌اند؛ خاستگاه دانشگاه‌ها، کتاب‌ها و دانش. مردان بزرگ این دو سرزمین، پرچم‌های هدایت را برافراشتند و تاریخ، آنان را به یاد خواهد داشت. 
 
رایزن سابق فرهنگی ایران در مصر درباره نقش الازهر در وحدت اسلامی اظهار داشت: از بیش از هزار سال پیش، دانشگاه الازهر در شرایط گوناگون تاریخی، گاه دچار محدودیت شد و گاه دوباره احیا گردید؛ اما از آغاز تأسیس تا امروز، همواره نماد وحدت اسلامی، تقریب میان مذاهب و محبت به اهل‌بیت پیامبر(ص) بوده است. 
 
وی با اشاره به فتواها و اقدامات تاریخی علمای الازهر گفت:شیخ محمود شلتوت فتوای تاریخی جواز عمل به فقه امامیه جعفری را صادر کرد؛ فتوایی که تأثیری عظیم در مسئله وحدت، همگرایی و تقریب میان مذاهب اسلامی داشت. یکی دیگر از جلوه‌های وحدت امت، مسئله اقتدا در نماز است که نشان می‌دهد پیروان مذاهب مختلف می‌توانند به امام مذهبی دیگر اقتدا کنند. 
 
حجت الاسلام زمانی تجربه شخصی خود در الازهر را نیز تشریح کرد: در جلسه کمیته افتا شرکت داشتم و هنگام اذان، از من خواسته شد که امام جماعت شوم. مفتیان مذاهب مختلف اهل‌سنت پشت سر من نماز گزاردند؛ این صحنه، نمادی روشن از وحدت و تقریب بود. 
 
وی همچنین به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی الازهر در زمینه فقه شیعه اشاره کرد و گفت: تدریس فقه امامیه، چاپ آثار شیعی مانند تفسیر «مجمع‌البیان» شیخ طبرسی و آشنایی مستقیم علمای اهل‌سنت با منابع شیعی، نمونه‌هایی از پیشگامی الازهر در وحدت اسلامی است. 
 
رایزن سابق فرهنگی ایران در مصر در پایان به دیدگاه‌های مرحوم دکتر احمد عمر هاشم درباره وحدت و تقریب اشاره کرد و گفت: وی بر تعریف دقیق اصول و فروع دین، محبت به اهل‌بیت، انتقال فضائل اهل‌بیت توسط علمای اهل‌سنت و بهره‌گیری از فقه‌های مختلف اسلامی تأکید داشت و بار دیگر فتوای تاریخی امام شیخ محمود شلتوت را یادآور شد.
دکتر خامه یار: شیخ احمد عمر هاشم صدای اعتدال و تقریب در جهان اسلام بود
رایزن اسبق فرهنگی ایران در لبنان با تشریح محورهای یک مقاله علمی ـ پژوهشی درباره اندیشه و میراث فکری شیخ احمد عمر هاشم، تأکید کرد که این عالم برجسته الازهر نه‌تنها دانشمند حدیث، بلکه یکی از مهم‌ترین منادیان اعتدال، تقریب مذاهب و مقابله علمی با افراط‌گرایی و تروریسم در جهان اسلام به شمار می‌رود. 
 
در ادامه، دکتر عباس خامه‌یار، رایزن اسبق فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان، در سخنانی به ارائه توضیحاتی درباره مقاله‌ای پژوهشی با عنوان «اظهر اعتدال و تقریب؛ زمینه فهم میراث فکری شیخ احمد عمر هاشم» پرداخت. 

 
وی با بیان اینکه این مقاله یک پژوهش علمی مستند در حدود ۲۰ تا ۲۵ صفحه است، گفت: این تحقیق بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای، ارتباطات میدانی با الازهر و پژوهشگاه‌ها و مراکز علمی مرتبط در کشورهای مختلف اسلامی و منطقه تهیه شده و تلاش دارد تصویری جامع از زندگی، اندیشه‌ها، مواضع و تأثیرگذاری‌های علمی و اجتماعی علامه احمد عمر هاشم ارائه دهد. 
 
دکتر خامه‌یار هدف اصلی این پژوهش را تحلیل مسیر علمی، فکری و اجتماعی شیخ احمد عمر هاشم دانست و افزود: بررسی نقش این اندیشمند در ترویج اعتدال و تقریب مذاهب اسلامی و همچنین مواضع صریح و مستدل او در برابر جریان‌های افراطی، از جمله داعش و تکفیرهای بی‌ضابطه، از محورهای مهم مقاله است؛ موضوعی که به اعتقاد من کمتر به‌صورت مستقل و علمی به آن پرداخته شده است. 
 
رایزن اسبق فرهنگی ایران در لبنان با اشاره به روش تحقیق مقاله تصریح کرد: روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و نگارنده بر منابع معتبر علمی و دینی، چه در داخل و چه در خارج از جهان اسلام، تکیه کرده است. شیخ احمد عمر هاشم نه‌تنها یک محدث برجسته، بلکه صدای عقلانیت، میانه‌روی و تقریب در جهان اسلام معاصر بود. 
 
وی با تشریح عناوین اصلی مقاله گفت: بخش‌هایی از این پژوهش به زندگی، تحصیلات، مسئولیت‌های علمی، آثار فکری و علمی مرحوم شیخ احمد عمر هاشم اختصاص دارد. همچنین مفهوم اعتدال و تقریب فکری، نسبت علم و وحدت از دیدگاه ایشان و نقش تقریب علمی و فرهنگی میان مذاهب اسلامی از دیگر محورهای مهم این مقاله است. 
 
دکتر خامه یار ادامه داد: در این تحقیق به نقش تأثیرگذار شیخ احمد عمر هاشم در آموزش و تربیت طلاب، تأکید او بر ضرورت بازنگری مستمر در مناهج آموزشی الازهر ـ حتی هر سه سال یک‌بار ـ و نگاه به‌روز او، با وجود وابستگی به نسل سنتی الازهر، پرداخته شده است؛ دیدگاهی که نشان‌دهنده پویایی فکری و شجاعت علمی این اندیشمند است. 
 
فعال حوزه بین الملل تقویت نقش نهادی الازهر در صدور فتاوا و سیاست‌گذاری‌های علمی، حضور مؤثر در رسانه‌ها، کنفرانس‌های بین‌المللی، دانشگاه‌ها و مراکز دینی را از دیگر موضوعات بررسی‌شده در مقاله عنوان کرد و افزود: رد قاطع خشونت، قتل و کشتار به نام دین، اعلام برائت صریح اسلام از تروریسم و تکفیر، تأکید بر فهم علمی و عقلانی دین به جای برداشت‌های سطحی و افراطی و لزوم حفظ حرمت جان انسان‌ها و اماکن عبادی برای پیروان همه ادیان، از مواضع محوری شیخ احمد عمر هاشم است. 
 
وی همچنین به بخش‌هایی از مقاله درباره مواضع این عالم الازهر نسبت به مسئله فلسطین، غزه و قدس شریف اشاره کرد و گفت: پس از حوادث هفتم اکتبر و تحولات موسوم به طوفان‌الاقصی، شیخ احمد عمر هاشم با وجود فضای خاص حاکم بر مصر، مواضع بنیادین و روشنی در حمایت از فلسطین و محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی اتخاذ کرد که در این پژوهش مستند شده است. 
 
دکتر خامه‌یار افزود: در بخش پایانی مقاله، دیدگاه‌ها و گفتارهای شخصیت‌های علمی و دینی مصر و جهان اسلام درباره جایگاه شیخ احمد عمر هاشم نقل شده و در نهایت، به جمع‌بندی، ارزیابی جایگاه او به‌عنوان یکی از چهره‌های برجسته فقه اسلامی در جهان معاصر و پیام فکری و تمدنی این شخصیت برای عصر حاضر پرداخته شده است. 
 
رایزن اسبق فرهنگی ایران در لبنان در پایان ابراز امیدواری کرد این پژوهش بتواند گامی در جهت شناخت بهتر میراث فکری شیخ احمد عمر هاشم و تقویت گفتمان اعتدال، عقلانیت و وحدت در جهان اسلام باشد.

انتهای پیام /ی.ح