گسترش نفوذ در شاخ آفریقا و معادلات تازه ژئوپلیتیکی

اعلام رسمی اعتراف رژیم صهیونیستی به منطقه «سومالی‌لند» به‌ عنوان دولتی مستقل و دارای حاکمیت، موجی از واکنش‌ها و تحلیل‌های سیاسی را در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی برانگیخته است. این تصمیم که از سوی بنیامین نتانیاهو در تاریخ ۲۶ دسامبر ۲۰۲۵ اعلام شد، در چارچوب توافق‌های ابراهیم توجیه گردید، اما بلافاصله با مخالفت قاطع دولت سومالی و موجی از محکومیت‌های رسمی روبه‌رو شد.

دولت سومالی این اقدام را نقض آشکار حاکمیت ملی و تمامیت ارضی خود و مغایر با حقوق بین‌الملل دانست. همزمان، بسیاری از تحلیلگران این تصمیم را نه یک اقدام نمادین، بلکه گامی حساب‌ شده در راستای بازتعریف موازنه قدرت در شاخ آفریقا و دریای سرخ ارزیابی می‌کنند؛ منطقه‌ای که در سال‌های اخیر به یکی از حساس‌ترین کانون‌های رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.

ریشه‌های تاریخی یک راهبرد قدیمی

تحلیلگران بر این باورند که این اقدام در امتداد سیاست تاریخی تل‌آویو موسوم به «پروژه پیرامونی» قرار دارد؛ راهبردی که از دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ با هدف ایجاد حلقه‌ای از متحدان غیرعرب پیرامون جهان عرب دنبال می‌شد. به گفته عبدالقادر محمد علی، تحلیلگر مسائل آفریقا، رژیم صهیونیستی در یک دهه گذشته و به‌ ویژه پس از تحولات موسوم به بهار عربی، تلاش کرده این راهبرد را با شرایط جدید منطقه‌ای تطبیق دهد؛ به‌ ویژه در واکنش به تقویت محور مقاومت و گسترش نفوذ بازیگرانی چون ترکیه در شرق آفریقا.

اهمیت ژئوپلیتیکی باب‌ المندب

موقعیت جغرافیایی سومالی‌لند در مجاورت خلیج عدن و تنگه راهبردی باب‌ المندب، یکی از اصلی‌ترین انگیزه‌های رژیم صهیونیستی تلقی می‌شود. این منطقه امکان نظارت اطلاعاتی بر یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان و رصد تحولات یمن و فعالیت‌های انصارالله را فراهم می‌کند. مهند مصطفی، کارشناس امور "اسرائیل"، این تصمیم را بخشی از تلاش گسترده‌تر تل‌آویو برای تبدیل برتری نظامی به دستاوردهای سیاسی و تحمیل واقعیت‌های جدید ژئوپلیتیکی می‌داند.

محاسبات سومالی‌لند و موانع حقوقی

در سوی دیگر، سومالی‌لند نیز این نزدیکی را فرصتی برای شکستن انزوای بین‌المللی خود می‌بیند؛ با این امید که اعتراف "اسرائیل"، مسیر را برای شناسایی از سوی قدرت‌های غربی و دسترسی به حمایت‌های اقتصادی و امنیتی هموار کند. با این حال، به گفته لقاء مکی، این آرزوها با مانع جدی عدم شناسایی بین‌المللی و مخالفت قاطع دولت مرکزی سومالی روبه‌رو است.

پیوند با پرونده فلسطین

برخی کارشناسان، این اقدام را به سناریوهای حساس‌تری از جمله طرح‌های مرتبط با جابجایی یا اسکان فلسطینیان نوار غزه نیز مرتبط می‌دانند؛ گمانه‌ای که اگرچه رسماً تأیید نشده، اما نگرانی‌های منطقه‌ای را تشدید کرده است.

پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی

این تصمیم می‌تواند واکنش بازیگران مهمی چون ایران، مصر و کشورهای عرب خلیج فارس را به دنبال داشته باشد. در سطح بین‌المللی نیز آمریکا تاکنون از حمایت صریح خودداری کرده و بر سیاست حمایت از سومالی واحد تأکید داشته است.

در مجموع، اعتراف رژیم صهیونیستی به سومالی‌لند را می‌توان آزمونی تازه برای نظم بین‌الملل و اصل حاکمیت دولت‌ها دانست؛ اقدامی که بیش از آنکه یک شناسایی دیپلماتیک ساده باشد، بخشی از پروژه بزرگ‌تر بازمهندسی ژئوپلیتیکی منطقه در شرایط خلأ و آشفتگی جهانی به شمار می‌رود.

انتهای پیام/